Etter 22. juli

Ein ny fredag som er 22. juli. Ein ny fredag der me har mange nye terroråtak bak oss andre stader i Europa. Då er det godt å ha folk som samlar orda for oss.

Etter 22. juli

etter at vi blei sprengt i filler
etter at fredagen fall ut av hendene på oss
etter at vi måtte lære oss norsk på ny
etter at sorga strekte seg heilt opp til håret
etter at dagane tok til å regne ned over oss

orda overlever ein 9mm glock
kjærleiken er kraftigare enn ei 500 kilos bombe
å halde hender er mektigare enn ladegrepet
eit lite kyss er viktigare enn 1500 sider med hat
eit vi er så mykje meir enn eit eg

det kjem eit nytt 22. juli, det må jo det
ferja skal frakte fleire bankande hjarte over
telta skal bli slått opp på grønt gras
morgonsola skal kysse øya vaken
hei, hei, på tide å stå opp og endre verda

Av Frode Grytten

Somarpraten del II

Me er komne til neste person i somarpraten, nemleg Stina Melkstavik! Ho er ein av gründarane bak firmaet Epleslang AS, som kombinerer sosialt entrepenørskap og eplemostproduksjon. Firmaet har fått mykje blest for den miljøvenlege og sosiale forretningsideen og vart krona med prisen for årets sosiale entrepenørar i 2013

Bilete lånt frå byavisa.no
Bilete lånt frå byavisa.no

1.  Kven er du og kva driv du med?
Jeg heter Stina Melkstavik, og jobber til vanlig som jurist. På fritiden er jeg engasjert i bedriften Epleslang AS som jeg var med å starte, og hvor jeg nå deltar som aktivt styremedlem.

2. Når starta ditt engasjement for klima og miljø?
Under jusstudiet fordypet jeg meg i klima- og energirett og internasjonal miljørett. Når jeg året etter gikk på Gründerskolen ble jeg utfordret og inspirert til å engasjere meg på en ny måte, ved å prøve å finne smarte og konkrete løsninger på lokale miljøutfordringer.

3. Korleis kan gründerar bidra til å løyse klimaspørsmålet? Kva må leggast til rette?
For å løse klimaspørsmålet må vi tenke nytt, vi må tenke utenfor boksen. Da er det viktig å ha gründere som tør å satse på nye løsninger, nye metoder, nye produkter, etc. Foruten å bidra med finansielle støtteordninger, bør man legge til rette for et godt samarbeid mellom det offentlig og det private.

4. Kven har ansvaret for å løyse klimautfordringane? Styresmaktene eller enkeltpersonane?
Klimautfordringene må løses av alle aktører, og på tvers av landegrensene. Og som nevnt tror jeg nøkkelen ligger i å få til gode samarbeid hvor både private aktører og styresmaktene deltar. Innenfor sosialt entreprenørskap har vi sett flere gode resultater av dette ila de siste årene.

5. Kva er din minst miljøvenlege vane?
Jeg er veldig glad i å reise, så det er nok flyreising som er min minst miljøvennlige vane.

6. Kva er din mest miljøvenlege vane?
Jeg bor i sentralt i Oslo, og kommer meg  derfor som regel rundt til fots eller ved kollektiv trafikk.

7. Du skal ha kjøttfri middag. Kva kjøper eller lagar du då?
Jeg har ganske ofte kjøttfri middag. Favorittene er ovnsbakt laks, hjemmelagd gulrot- og ingefærsuppe, og vegetarlasagne:)

8. Du har valet mellom å leve vegansk eller berre reise kollektivt resten av livet. Kva vel du?
Den var litt vrien. Tror jeg må gå for kollektivreising.

9. Nemn ein ting du meiner nordmenn bør bli flinkare til når det gjeld miljø.
Vi må bli flinkere til å slutte å kaste mat. Vi har mye å gå på når det gjelder f.eks. kunnskap om datomerking og bedre utnyttelse av mat fra butikker, restauranter o.l.

10. Kven er Noregs mest inspirerande person når det kjem til klima og miljø?
Gunhild Stordalen. Jeg synes det er utrolig motiverende med personer som har 110% tro på det driver med, og jeg er veldig imponert over det hun har fått til med EAT.

Takk for praten, Stina!

Lansering Sunn fornuft-plakaten

Sunnfornuftlansering

I går var eg på lanseringa av Sunn Fornuft-plakaten i Villa Sult. Der lytta me til ein veldig interessant samtale mellom kommentator i Aftenposten, Ingeborg Senneset, skodespelar og matbloggar Gitte Witt, redaktør i Kvinneguiden Susanne Kaluza og psykiatar Finn Skårderud. Flinke folk med mykje viktig på hjarta.

Sunn fornuft-plakaten er eit verkeleg flott initiativ som eg håpar og trur kan bidra særs positivt til bloggsfæra i Noreg. Bravo!

Sunnfornuftlansering2

Sunn fornuft-plakaten

13613228_1659757641013917_8525831001231059736_o

I 2006 då eg gjekk ut av vidaregåande, var bloggfenomenet framleis ungt i Noreg. Det var ei handfull kjende bloggarar, som stort sett dreiv uskuldeg rapportering frå jenterommet. Instagram, sponsorar, retusjeringsverkty og hashtaggar som #fitspiration og #cleaneating var milevis unna. Straumlinjeforma og retusjerte idealkroppar såg me berre i motereportasjar og på reklameplakatane i klesbutikkane. Det var modellar som var langt unna vår verd.

I dag har bloggfenomenet eksplodert, blitt profesjonalisert og bloggarane er dei dei nye rollemodellane. Via Snapchat, Instagram og blogg får me hjå mange full tilgong til treningsprogram, kosthald, størrelse på matporsjonar, klesplagg og produkt personen brukar for å sjå ut slik han eller ho gjer. Me ser ikkje lenger berre idealkroppen på eit enkelt bilete, men bygger nærast opp ein relasjon til mennesket bak. Det bloggaren deler via sosiale medie, kan fort tolkast som ”ei oppskrift” på korleis ein kan bli og ikkje minst sjå ut som personen bak. Dette utstyrer bloggarar med ei enorm påverknadskraft som igjen fører med seg eit stort ansvar.

Sunn fornuft 4

Fram til no har bloggsfæra vore upløyd mark når det kjem til retningslinjer. Medan resten av media er tilknytta Vær varsom-plakaten, har bloggarar stort sett kunne ytre seg om kva dei vil, når dei vil. Det kan vere utfordrande, -særskilt når ein uttalar seg om sensitive tema som mat, kropp, trening og helse.

Difor vart eg så glad då eg vart kontakta av redaktør i Kvinneguiden, Susanne Kaluza, for ei tid tilbake! Ho lurte på om eg ville vere med å støtte Sunn fornuft-plakaten. Plakaten er ei samling retningslinjer for bloggarar og andre publisistar når dei skal skrive om mat, trening, kropp og helse. Plakaten er eit samarbeid mellom Kvinneguiden, Adlink/Aller, Bonnier, United Influencers og psykiatar Finn Skårderud. Målet med retningslinene, er å bevisstgjere bloggarar om deira rolle og påverknadskraft på lesarane sine når det kjem til kroppsbilete og ideal.

BEAUTY_SUNNFORNUFT_MEME

Spiseforstyrringar er den vanlegaste psykiske lidinga hjå kvinner mellom 13 og 25 år i Noreg. Lidinga oppstår hjå både kvinner og menn, men den største gruppa er kvinner mellom 15 og 35 år.

Samstundes seier 50 % av dei spurte jentene i ei SIFO-undersøking om retusjering og kroppspress, at  bloggarar er den største påverkningsfaktoren når det kjem til kroppspress i kvardagen. Blant informantar i alderen 13-23 år opplyser 87 prosent at det kjem press på kropp og utsjånad frå bloggar. 45 prosent av informantane oppgir at dei samanliknar seg med bloggarane.

I den same undersøkinga seier halvparten av informantane at dei tykkjer det er viktig å være «veldig sunn» og trene mykje som ein følge av blogglesing. 33 % av har prøvd ulike typar dietter eller kosthald dei har funne på bloggar, 40 % har slanka seg og 17 % seier dei ynskjer seg kosmetisk kirurgi som ein fylgje av blogglesing.

SUNNFORNUFT_BULLY_MEME

Sjølv om me alle har eit ansvar for å vere kritiske lesarar, er det likevel viktig å ta innover seg denne statistikken. Ingen ynskjer å vere ein dårleg rollemodell eller å bidra til kroppspress. -Og som Finn Skårderud så klokt sa det: “det kostar ingenting å ta litt omsyn”.

Råda i Sunn Fornuft-plakaten er ikkje reglar skreve i stein, men heller råd  på vegen for bloggarar. Plakaten tek sikte på å skape betre og klokare blogging om mat, trening og helse i bloggsfæra, slik at me kan stå saman i kampen mot spiseforstyrringar og forhåpentlegvis minske kroppspresset i samfunnet i dag. Dette er uendeleg viktig og veldig bra. Eg er difor ein stolt støttespelar av denne plakaten.

Sunn fornuft-plakaten kan de lese her.

P.S. Eg har tidlegare vore innom dette temaet i innlegget Bananer og ansvar som omhandla snevre kosthaldsråd og bloggarar sitt ansvar for lesarane sine. Les det gjerne her!

Somarleg bruktkupp

DSC_0628

Uteplassen vår har blitt kraftig nedprioritert sidan me flytta inn. Alt til si tid som det heiter, og det er litt for mange punkt på programmet. Likevel har det komt på plass nokre fine utemøbler som me kjøpte brukt. Ikkje på Finn.no, -men via god gamaldags avisannonse i lokalavisa.

Er du ute etter noko spesifikt og kunne tenkje deg å ha det i hende raskt, er dette eit gulltips. Me søkte etter spisebord i teak/hard wood med seks stolar og vart oppringt av heile tre personar same dag. Å kjøpe nye teakmøblar er ikkje topp for miljøet, men å kjøpe brukt meiner eg er innaføre.

Då me skulle komme å hente møblane, fekk me på toppen av det heile ein solstol med på kjøpet! Alt var i kjempefin stand og pent brukt. No gler eg meg til å få meir grønt på terrassen ein vakker dag. Nokre store krukker med urter og jordbær hadde vore stas. Enn så lenge snik me oss til ei lita kvileøkt i solstolen når sola glimtar til i Haugesund. Det gjer godt det!

Akkurat no sit eg på toget mellom Kristiansand og Oslo. Tog er favorittreisemåten min. Tenk om me kunne fått ein Haukelibane! Det hadde vore gildt det. Målet for turen er lanseringa av eit skikkeleg fint initiativ i Oslo. Eg gler meg, -så følg med!